Süresiz Nafaka İptal Edildi: AYM Kararı Neyi Değiştirdi, Mevcut Nafakalar Ne Olacak?

Madeni para yığınları üzerinde duran minyatür kadın ve erkek figürü, nafaka ve boşanma sonrası mali yükümlülükler

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebileceğine ilişkin ibareyi iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve sosyal medyada kısa sürede “nafaka kalktı” başlıklarıyla dolaştı.

Gerçek tablo bu kadar basit değil. Yoksulluk nafakası kurumu devam ediyor, bugün ödenen nafakalar kendiliğinden sona ermiyor ve iptal hükmü hemen değil, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe giriyor. Bu yazıda kararın gerçekte neyi değiştirdiğini, nafaka ödeyen ve nafaka alan kişilerin şimdi neye dikkat etmesi gerektiğini, karar metninden ve Yargıtay uygulamasından yararlanarak anlatıyoruz.

Anayasa Mahkemesi tam olarak neyi iptal etti?

Kararın künyesi: Anayasa Mahkemesi, E.2025/156, K.2026/131, 4/6/2026 (R.G. 30/9/2026, sayı 33386). Başvuru, bir boşanma davasına bakan Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından itiraz yoluyla yapıldı.

İptal edilen ibarenin yer aldığı hüküm şöyleydi: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” Mahkeme maddenin tamamını değil, yalnızca “süresiz olarak” kelimelerini Anayasa’ya aykırı buldu. Yani:

  • Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşin nafaka isteme hakkı devam ediyor.
  • Nafaka alacak eşin kusurunun diğerinden ağır olmaması şartı devam ediyor.
  • Nafaka ödeyecek tarafın kusurunun aranmaması kuralı devam ediyor.
  • Değişen, nafakanın her durumda süre sınırı olmadan bağlanması zorunluluğu.

Karar oyçokluğuyla verildi; üç üye karşı oy kullandı, bir üye ise sonuca farklı gerekçeyle katıldı.

Mahkeme neden iptal etti?

Karar gerekçesinin özü şu: Kanun metni aslında her durumda süresiz nafaka verilmesini emretmiyordu. Ancak Yargıtay uygulamasında bu ibare emredici kabul edildi; hâkimin nafakaya süre koymasının kanuna açıkça aykırı olacağı yönünde bir içtihat oluştu. Anayasa Mahkemesi bu uygulamaya örnek olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin E.2016/8859, K.2017/14407 sayılı kararını gösterdi.

Mahkemeye göre bu durumda, hiç kusuru olmayan eşin bile, alacaklı eş yeniden evlenmedikçe veya yoksulluğu sona ermedikçe hayatı boyunca nafaka ödemesi mümkün hâle geliyor. Bu da nafaka yükümlüsünün maddi ve manevi varlığını koruma hakkı (Anayasa m. 17) ile yoksul eşin korunması arasındaki dengeyi bozuyor. İptal; Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 5. ve 17. maddelerine dayandırıldı.

Kararın belki en önemli cümlesi, gelecekteki düzenlemenin yönünü gösteren 31. paragraftır. Mahkeme, hâkime nafakanın süresini belirlerken şu ölçütleri dikkate alma yetkisi tanınması gerektiğini belirtiyor:

  • evliliğin süresi,
  • nafaka alacaklısı eşin yaşı,
  • eğitim ve sağlık durumu,
  • ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi.

Aynı paragrafta, somut olayın gerektirdiği hâllerde süresiz nafakaya hükmedilebilmesi için de açık kriterlerin kanunda yer alması gerektiği vurgulanıyor. Yani karar, süresiz nafakayı tamamen yasaklamıyor; onu istisnaya dönüştürmenin yolunu açıyor.

İptal ne zaman yürürlüğe giriyor?

Anayasa Mahkemesi, hemen yürürlüğe girmesi hâlinde hukuki boşluk doğacağını değerlendirerek iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Yayım tarihi 30 Eylül 2026 olduğundan iptal 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Bu dokuz aylık süre, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yeni bir düzenleme yapması için tanınmış bir zamandır. Bu yazının yayımlandığı tarih itibarıyla yasalaşmış yeni bir düzenleme bulunmuyor. Meclis bu süre içinde nafaka süresine ilişkin bir kanun çıkarırsa, uygulamayı büyük ölçüde o kanun belirleyecek.

Bugün ödenen nafakalar ne olacak?

En çok sorulan soru bu. Kısaca:

  • Mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermiyor. Kesinleşmiş mahkeme kararıyla bağlanmış bir nafaka, kaldırılmasına dair yeni bir mahkeme kararı olmadıkça ödenmeye devam eder. Ödemeyi kendiliğinden kesmek icra takibine ve nafaka borcunun ödenmemesine bağlı yaptırımlara yol açabilir.
  • Anayasa Mahkemesi iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m. 153/5). Bu nedenle karar, geçmişte ödenmiş nafakaların geri istenmesine dayanak oluşturmaz.
  • Yeni bir kanunun mevcut nafakalara uygulanıp uygulanmayacağı, ve uygulanacaksa bunun bir geçiş dönemiyle mi olacağı, henüz belli değil. Bu konuda kesin bir tarih veya sonuç vadeden açıklamalara temkinle yaklaşılmalıdır.

Beklemeden nafaka kaldırılabilir veya azaltılabilir mi?

Evet, ama bunun için Anayasa Mahkemesi kararına değil, bugün de yürürlükte olan TMK m. 176‘ya dayanmak gerekir. Bu maddeye göre:

  • Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar.
  • Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.
  • Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafaka artırılabilir ya da azaltılabilir.

Bu davalarda ispat çok önemlidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin onadığı bir dosyada, ilk derece mahkemesi nafaka alacaklısı kadının başka bir kişiyle sık sık otelde konaklama kaydı bulunduğu ve basına yansıyan haberler olduğu gerekçesiyle nafakayı kaldırmıştı. Bölge adliye mahkemesi bu kararı düzeltti: nafakanın kaldırılması için aynen evlilik gibi ortak bir hayat kurularak fiilen birlikte yaşandığının somut ve inandırıcı delillerle ispatı gerektiğini, bu dosyada böyle bir delil bulunmadığını belirterek nafakanın devamına ve artırılmasına hükmetti. Yargıtay bu kararı onadı (Yargıtay 2. HD, E.2024/4819, K.2024/6122, 19.09.2024).

Yoksulluğun ortadan kalkıp kalkmadığı da yüzeysel tespitlerle belirlenmez. Bir başka kararda bölge adliye mahkemesi, kadının sigortalı çalıştığı ve adına taşınmaz ile araç kayıtlı olduğu gerekçesiyle yoksulluk nafakası talebini reddetmişti. Yargıtay, kadının asgari ücretle çalıştığını beyan ettiği, taşınmazların hisseli olup olmadığı ve gelir getirip getirmediğinin anlaşılamadığı gerekçesiyle kararı bozdu ve gelir ile mal varlığının ayrıntılı araştırılmasını istedi (Yargıtay 2. HD, E.2023/9224, K.2024/7182, 10.10.2024). Kısacası, “çalışıyor” ya da “evi var” demek tek başına yeterli olmayabilir.

Nafaka ödüyorsanız şimdi ne yapmalısınız?

  1. Ödemeyi kesmeyin. Karar, mevcut nafakanızı bugün itibarıyla sona erdirmiyor.
  2. Kararınızı ve koşulları gözden geçirin. Nafaka alacaklısının çalışmaya başlaması, düzenli gelir elde etmesi, gelir getiren bir mal varlığı edinmesi veya biriyle fiilen birlikte yaşaması gibi gelişmeler varsa, TMK m. 176 kapsamında bugün de dava açılabilir.
  3. Delil toplayın ama hukuka uygun yoldan. Sosyal güvenlik kayıtları, tapu ve araç kayıtları gibi bilgiler mahkeme aracılığıyla getirtilebilir. Gizli takip, izinsiz kayıt gibi yöntemler hem delil olarak kullanılamayabilir hem de cezai sorumluluk doğurabilir.
  4. Yasal düzenlemeyi izleyin. 30 Haziran 2027’ye kadar çıkabilecek kanunun geçiş hükümleri, mevcut nafakaların süreye bağlanması için ayrı bir yol açabilir.

Nafaka alıyorsanız ne değişir?

  1. Nafakanız devam ediyor. Kesinleşmiş kararınız, kaldırılmadıkça geçerlidir; ödenmeyen nafakalar için icra yoluna başvurulabilir.
  2. Belgelerinizi güncel tutun. Sağlık durumunuz, çalışma imkânınızın kısıtlı olması, evlilik sırasında çocuk bakımı nedeniyle kariyerden uzak kalmanız gibi durumlar, ileride süre tartışması yaşanırsa önem kazanabilir. Anayasa Mahkemesi’nin saydığı ölçütler (evlilik süresi, yaş, eğitim, sağlık, ekonomik bağımsızlık imkânı) bu açıdan yol göstericidir.
  3. Uzun evliliklerde süresiz nafaka ihtimali sürüyor. Karar, somut olay gerektirdiğinde süresiz nafakaya hükmedilebilmesi için kanunda açık kriterler öngörülmesini istiyor. Uzun süre evli kalmış, ileri yaşta ve çalışma imkânı sınırlı eşler bakımından bu kriterler belirleyici olacaktır.

Boşanma davası devam edenler için

Derdest boşanma davalarında 30 Haziran 2027’ye kadar mevcut 175. madde metni uygulanmaya devam eder. Bu tarihten sonra karara bağlanacak davalarda ise hâkimin nafakaya süre koyup koyamayacağı, büyük ölçüde o tarihe kadar yapılacak yasal düzenlemeye bağlı olacak. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar protokolde nafakanın süresini kendileri belirleyebilir; protokolü imzalamadan önce bu maddenin sonuçlarını iyi değerlendirmek gerekir.

Yurt dışında yaşayanlar için not

Avrupa’da yaşayan ve Türkiye’de boşanmış ya da boşanma davası süren vatandaşlar da bu karardan aynı şekilde etkilenir. Türk mahkemesince bağlanan nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası Türkiye’de açılır; yurt dışından vekaletname vererek dava takip ettirmek mümkündür. Bunun için yurt dışından vekaletname rehberimize göz atabilirsiniz. Yabancı mahkemede verilen nafaka kararlarının Türkiye’deki durumu ise ayrıca tanıma ve tenfiz kurallarına tabidir.

Özet tablo

Soru Durum Dayanak
İptal edilen ne? TMK 175/1’deki “süresiz olarak” ibaresi AYM E.2025/156, K.2026/131
Yoksulluk nafakası kalktı mı? Hayır, kurum devam ediyor TMK m. 175 (kalan kısmı)
Yürürlük tarihi 30 Haziran 2027 (yayımdan 9 ay sonra) Anayasa m. 153/3
Mevcut nafakalar Kendiliğinden sona ermez; geçmişe etkili değil Anayasa m. 153/5
Şimdi kaldırma/azaltma Mümkün; evlenme, fiilen birlikte yaşama, yoksulluğun sona ermesi, mali durum değişikliği TMK m. 176
Süre belirleme ölçütleri Evlilik süresi, yaş, eğitim, sağlık, ekonomik bağımsızlık imkânı AYM kararı § 31

Sık sorulan sorular

30 Haziran 2027’den sonra nafakamı ödemeyi bırakabilir miyim?

Bu tarih, mevcut nafakaların kendiliğinden biteceği anlamına gelmez. Nafakanın sona ermesi veya süreye bağlanması için, o tarihe kadar çıkabilecek kanunun geçiş hükümlerine göre ya da TMK m. 176 kapsamında mahkeme kararı gerekir.

Daha önce ödediğim nafakaları geri alabilir miyim?

Anayasa Mahkemesi iptal kararları geriye yürümediği için bu karar, geçmişte ödenen nafakaların iadesine dayanak değildir.

İştirak nafakası (çocuk için ödenen nafaka) da etkilenir mi?

Hayır. Karar yalnızca eşler arasındaki yoksulluk nafakasına ilişkindir. Çocuklar için ödenen iştirak nafakası farklı hükümlere tabidir ve bu karardan etkilenmez.

Nafaka alan eşim çalışmaya başladı, nafaka kendiliğinden kalkar mı?

Kalkmaz. Yoksulluğun ortadan kalktığının mahkemede ispatı ve kaldırma kararı gerekir. Yargıtay, asgari ücretle çalışmanın tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmayabileceğini ve gelir ile mal varlığının ayrıntılı araştırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Nafaka davalarının sonucu her dosyanın kendi koşullarına göre değişir; yeni yasal düzenleme yapıldığında bu yazı güncellenecektir.

Av. Ömer Faruk Bölükbaş

Sitedeki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Aradığınız konuyu bulamadınız mı?

Durumunuzu anlatın, avukatlarımız size özel değerlendirme yapsın.