Türkiye’ye çeşitli amaçlarla gelmeyi planlayan veya halihazırda Türkiye’de bulunan yabancılar için en önemli konulardan biri de şüphesiz ikamet izinleridir. Türkiye’de yasal olarak kalabilmek ve belirli haklardan yararlanabilmek için doğru ikamet izni türüne başvurmak büyük önem taşır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde düzenlenen ve yabancıların Türkiye’deki hukuki statülerini belirleyen 6 temel ikamet izni çeşidi bulunmaktadır.

Bu kapsamlı rehberde, Türkiye’deki ikamet izni türlerini, kimlerin başvurabileceğini, sürelerini, şartlarını ve diğer önemli detayları sizler için derledik.

Türkiye’de Geçerli Olan 6 İkamet İzni Türü:

• Kısa Dönem İkamet İzni
• Aile İkamet İzni
• Öğrenci İkamet İzni
• Uzun Dönem İkamet İzni
• İnsani İkamet İzni
• İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni

TÜYİKK MADDE 31-33

1. Kısa Dönem İkamet İzni

Kısa dönem ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31 ila 33 üncü maddelerinde ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 28 nci ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir.

Kimler Kısa Dönem İkamet İzni Alabilir?

Aşağıdaki amaçlarla Türkiye’ye gelen yabancılar kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunabilirler:

• Bilimsel araştırma amacıyla gelecek olan yabancılar: Bilimsel araştırmanın izne tabi olması halinde ilgili kurumlardan izin belgesi almaları; izne tabi olmaması halinde beyan sunmaları istenir.
• Türkiye’de taşınmaz malı bulunan yabancılar: Taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gerekmektedir. Aile üyeleri de başvurabilir.
• Ticari bağlantı veya iş kuracak olan yabancılar.
• Hizmet içi eğitim programına katılacak olan yabancılar.
• Eğitim veya benzeri amaçlarla (Erasmus vb.) gelecek olan yabancılar.
• Turizm amaçlı kalacak yabancılar.
• Kamu sağlığına tehdit taşımamak kaydıyla tedavi görecek olan yabancılar.
• Adli veya idari makamların kararlarına bağlı olarak kalması gerekenler.
• Aile ikamet izni şartlarını kaybetmesi durumunda bu izne geçecek olanlar.
• Türkçe öğrenme kurslarına katılacak olan yabancılar.
• Kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj yapacaklar.
• Yükseköğrenimini tamamlayan mezunlar (6 ay içinde müracaat).
• Yatırım yapacaklar, eşi ve çocukları.
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olan yabancılar.

Kısa Dönem İkamet İzni Kaç Yıllık Sürelerle Düzenlenebilir?

Kısa dönem ikamet izni, yatırımcılar ve KKTC vatandaşları hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle düzenlenebilir.

Kısa Dönem İkamet İzni Şartları Nelerdir?

• Destekleyici bilgi ve belgeleri ibraz etmek.
• Kanunun 7 nci maddesi kapsamına girmemek.
• Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak.
• İstenilmesi halinde adli sicil kaydını sunmak.
• Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek.

Red, İptal veya Uzatılmama Nedenleri

• Şartların yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması.
• Amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi.
• Hakkında sınır dışı etme veya giriş yasağı bulunması.
• Yurt dışında kalış süresi ihlali.

TÜYİKK MADDE 34-37

2. Aile İkamet İzni

Türk vatandaşlarının, Mavi Kart sahiplerinin, ikamet izni olan yabancıların veya mültecilerin eşine, ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğuna düzenlenebilir.

Önemli Notlar

• Birden fazla eş olması hâlinde, eşlerden yalnızca birine izin verilebilir; tüm çocuklara verilebilir.
• Çocuklar için velayet sahibinin onayı (muvafakat) aranır.
• 18 yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan eğitim hakkı sağlar.

Süre ve Şartlar

Her defasında üç yılı aşmayacak şekilde düzenlenir. Destekleyicinin; geçerli sağlık sigortası, asgari ücretle orantılı geliri, adli sicil kaydı ve adres kayıt sistemine kayıtlı olması şarttır.

TÜYİKK MADDE 38-41

3. Öğrenci İkamet İzni

Aile ikamet izni bulunmayan ilk ve orta derecede öğrenim görecekler ile yükseköğretim (ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora, TUS, DUS) görecek yabancılara verilir.

Çalışma Hakkı

Örgün öğrenim gören yükseköğrenim öğrencileri, çalışma izni almak kaydıyla çalışabilirler. Ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma hakkı ilk yıldan sonra başlar.

TÜYİKK MADDE 42-45

4. Uzun Dönem İkamet İzni

Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan yabancılara, Bakanlık onayıyla süresiz olarak düzenlenir.

Sağladığı Haklar

Askerlik, seçme-seçilme, kamu görevlerine girme ve muaf araç ithali hariç Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanılır.

TÜYİKK MADDE 46-47

5. İnsani İkamet İzni

Çocuğun yüksek yararı, sınır dışı edilememe, acil nedenler veya ülke menfaatleri gibi durumlarda verilir. Diğer ikamet izinlerindeki şartlar aranmaz.

TÜYİKK MADDE 48-49

6. İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni

Mağdur olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunan yabancılara düzenlenir. Önce 30 gün süreli, sonra altışar aylık uzatmalarla toplamda 3 yılı geçmeyecek şekilde verilir.

Sonuç

Türkiye’de ikamet etmek isteyen yabancılar için doğru ikamet izni türünü anlamak ve başvurmak hayati önem taşımaktadır. En güncel bilgilere ulaşmak için Göç İdaresi Başkanlığı’nın resmi web sitesi (www.goc.gov.tr) takip edilmelidir.